بررسی تغییرات فصل پذیری و ناهنجاری های بارش فصلی در ایران طی دوره 1977 الی 2006

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

گروه هواشناسی، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاد آزاد اسلامی واحد تهران شمال

چکیده

تغییر اقلیم و پیامدهای آن از مهم ترین موضوعات زندگی بشر در دهه های اخیر است. تغییر در توزیع درون سالانه بارش و فصل پذیری می تواند نمودی از تغییر اقلیم باشد. علاوه بر آن تغییر در فصل پذیری و تاخیر یا تقدم بارش های فصلی برای تصمیم گیری های کلان در زمینه های کشاورزی و هیدرولوژی تاثیرزیادی دارد. در پژوهش حاضر برای بررسی چگونگی توزیع درون سالانه بارش به صورت کمی، ابتدا شاخص فصل پذیری و همچنین ناهنجاری های نرمال شده بارش فصلی در 33 ایستگاه سینوپتیک در سراسر ایران محاسبه و چگونگی توزیع مکانی و فصل پذیری ایستگاه ها در ایران مطالعه و سپس روند تغییرات آن طی دوره 1977 الی 2006 با استفاده از آزمون من-کندال بررسی شده است.نتایج نشان می دهد که ایستگاه گرگان در جنوب شرق دریای خزر کوچکترین و ایستگاه بندرعباس در جنوب و کنار خلیج فارس بزرگترین فصل پذیری را دارند. طی دوره آماری مورد بررسی در اغلب ایستگاه ها تمایل به تمرکز بارش در بعضی ماه های خاص وجود دارد (روند افزایشی تنها در سه ایستگاه معنی دار است). از طرفی بیشینه فصل پذیری در اغلب ایستگاه ها پس از دهه 1990 در ایران مشاهده شده است. روند ناهنجاری های بارش فصلی در هر چهار فصل در مناطق شمال غربی منفی است اما در مناطق مرکزی و غربی روند تغییرات ناهنجاری ها در اکثر ایستگاه ها مثبت است. بیشترین تعداد روند معنی دار مربوط به فصل زمستان است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The analysis of seasonality and seasonal precipitation anomaly changes in Iran during 1977-2006

نویسندگان [English]

  • S. ZarrinkamarMajd
  • P. S. Katiraie-Boroujerdy
Department of Meteorology, Faculty of Science and Technology, Islamic Azad University, Tehran North Branch
چکیده [English]

Rainfall change as a result of climate change is one of the important issues of recent decades. Climate change can be represented as changes in the inter-annual precipitation distribution and seasonality. Furthermore, the seasonality changes and the transposition of the seasonal precipitation are very important for agricultural and hydrological domains decision makings. In this paper, in order to quantitatively investigat the inter-annual distribution of precipitation, at first the seasonality index and the normalized seasonal precipitation anomaly are calculated. For this purpose the monthly rainfall of 33 synoptic stations are used over Iran. The spatial distribution of the seasonality index average and also the year occurrence of maximum and minimum index for each station are identified. Then the significant trends of seasonality indices and also the normalized seasonal precipitation anomaly are examined using Mann-Kendall test for the period 1977-2006.The results show the minimum seasonality index for Gorgan station in the south east of the Caspian Sea, and the maximum seasonality index for Bandarabas station in the south of the country (the coast of the Persian Gulf). The precipitation tends to be concentrated in few months of the year in most stations for the study period (only three stations show significant trends). The maximum seasonality index is observed after 1990 in most stations. However, the trends of seasonal rainfall anomalies for all four seasons in the northwest parts of Iran are negative, but in the central and western regions changes in anomaly trends are positive. This means that seasonal rainfall year to year variations are reduced in the northwest of the country. Highest number of significant trends is observed in winter precipitation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Climate Change
  • precipitation anomaly
  • seasonality index
  • seasonality trend
  • precipitation anomaly trend

ایران نژاد، پ.، احمدی گیوی، ف. و محمدنژاد، ع. 1388. اثر مراکز چرخندزای مدیترانه بر بارش سالانه ایران در دوره 1960 تا 2002. مجله ژئوفیزیک ایران،3 (1):105-91.

حجام، س.، خوشخو، ی. و شمس الدین وندی، ر. 1387. تحلیل روند تغییرات بارندگی های فصلی و سالانه چند ایستگاه منتخب در حوزه مرکزی ایران با استفاده از روشهای ناپارامتری. پژوهش های جغرافیایی، 64: 168-157.  

علیجانی، ب.، محمودی، پ. و چوگان، ع. 1391. بررسی روند تغییرات بارش های سالانه و فصلی ایران با استفاده از روش ناپارامتریک "برآورد کننده شیب سنس". نشریه پژوهش های اقلیم شناسی، 3(9):42-23.  

کتیرایی بروجردی، پ.س.، حجام، س. و ایران نژاد پ. 1386. سهم تغییرات فراوانی و شدت بارش روزانه در روند بارش در ایران طی دوره 1960 تا 2001. مجله فیزیک زمین و فضا، 33(1):83-67.   

 

Bari, S.H., Hussain, M.M. &  Shourov, N.E.A.H. 2016. Rainfall variability and seasonality in northern Bangladesh. Theoretical and Applied Climatology, 1-7.

De Luis, M., Raventos, J., Gonzalez-Hidalgo, J.C., Sanchez, J.R.& Cortina, J. 2000. Spatial analysis of rainfall trends: a cause of study in Valencia region (Spain). International journal of climatology, 20: 1451-1469.

De Luis, M., Gonzalez-Hidalgo, J.C., Longares, L.A. & Martín-Vide, J. 2010. Changes in seasonal precipitation in the Iberian Peninsula during 1946–2005. Global and Planetary Change, 74(1): 27-33.

Gitau, M. 2016. Long term seasonality of rainfall in the southwest Florida Gulf coastal zone. Climate Research, 69: 93-105.

González-Hidalgo, J.C., De Luis, M., Raventós, J. & Sánchez, J.R. 2001.Spatial distribution of seasonal rainfall trends in a western Mediterranean area. International Journal of Climatology, 21: 843–860.

Guo, Y., Wen, Z. & Wu, R. 2016. Interdecadal Change in the Tropical Pacific Precipitation Anomaly Pattern around the Late 1990s during Boreal Spring. Journal of Climate, 29: 5979–5997, doi: 10.1175/JCLI-D-15-0462.1. 

Harris, I., Jones, P.D., Osborn, T.J. &Lister, D.H. 2014. Updated high-resolution grids of monthly climatic observations – the CRU TS3.10 Dataset. International Journal of Climatology, 34: 623–642. DOI: 10.1002/joc.3711.

Karl, T.R. & Knight, R.W. 1998. Secular trends of precipitation amount, frequency, and intensity in the United States. Bulletin of the American Meteorological society, 79(2): 231-241.

Sneyers, R. 1990. On the statistical analysis of series of observations, WMO Technical Note No. 143. World Meteorological Organization, Geneva.

Sumner, G.N. 1988. Precipitation: Process and analysis. John Wiley. Chichester, UK.

Sumner, G.N., Homar, V. & Ramis, C. 2001.  Precipitation seasonality in eastern and southern coastal Spain. International Journal of Climatology, 21: 219–247. Doi:10.1002/joc.600.

Turkes, M. 1996. Spatial and temporal analysis of annual rainfall variations in turkey, International Journal of Climatology,16: 1057-1076.

Walsh, P.D. &Lawler, D.M. 1981. Rainfall seasonality: description, spatial patterns and change through time. Weather, 36: 201-208.